Demokrat Parti’nin iktidar olduğu 1959 yılı sonlarında, gelişen Kürd uyanışından rahatsız olan Türkiye Devleti, çeşitli takiplerin ardından, yarısı Kürd üniversite gençliği olmak üzere, 50 kişilik bir Kürd grubunu tutuklama kararı aldı.
17 Aralık 1959’dan itibaren tutuklananlar, İstanbul Harbiye zindanındaki tek kişilik hücrelere konuldu. Aralarından Mehmet Emin Batu hücrede ölünce, davanın başladığı sırada yargılanan sayısı 49 oldu. 3 Ocak 1961’de başlayan davaya iki kişi daha eklenince tutuksuz sanıklarla birlikte 51 kişi yargılandı. Dava adında, “Kürd” veya “Kürdistan” ifadelerini kullanmamak için, gazetecilerin verdiği adla, dava kamuoyuna “49lar Davası” şeklinde yansıdı.
Konu, Kürd kamuoyunda bilinmesine karşın konuyla ilgili kapsamlı bir çalışma yoktur. Bilinen bilgilerin çoğunda, önemli eksiklikler ve yanlış ezberler vardır. Mevcut bilgi ve belgelerden başka, yeni bilgilerle, yaşayan ilgili kişiler ve yakınlarıyla yapılan görüşmelerle, yanlışlar büyük oranda düzeltildi.
Kitapta, tutuklanmalara giden süreç, dava süreci, dava sonrası ve 49lar’ın sonraki dönemdeki Kürd ulusal mücadelesine etkileri genişçe değerlendiriliyor. Son bölümde, 51 kişinin özet biyografileri, dava öncesindeki ve sonrasındaki yaşamları mercek altına alınırken “Davanın Şehidi” diye nitelendirilen Mehmet Emin Batu ayrı bir bölümde anlatılıyor.
En genci 1938 doğumlu olan bu aydınlardan, ömürleri sağlıklı olsun, Naci Kutlay (1931), Ziya Acar (1934) ve Mehmet Aydemir (1937) yaşıyorlar…
