Azerbaycan gazetesi, 15 Eylül 1918 tarihinde Gence’de yayın hayatına başlamış, 5. sayısından itibaren Bakü’ye taşınmış ve Bolşevikler yönetimi ele geçirdikten bir gün sonra 28 Nisan 1920’de gazetenin yayın hayatı son bulmuştur. Bu süreçte Azerbaycan gazetesinin toplam 443 sayısı yayımlanmıştır. Başta Üzeyir Hacıbeyli olmak üzere dönemin önde gelen isimleri farklı zamanlarda gazetenin müdürlük görevini üstlenmişlerdir. Azerbaycan gazetesi, yayın hayatını sürdürdüğü 19,5 ay boyunca Azerbaycan Cumhuriyeti’nin matbuattaki aynası olmuştur.
1919 yılı, tarihteki ilk Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bağımsız bir şekilde başlayıp bağımsız bir şekilde noktaladığı tek yıldır. Parlamentonun 1918’in sonlarında göreve başlaması sebebiyle meclis ve hükûmet çalışmalarının rayına oturması da 1919 yılında mümkün olmuştur. Buna bağlı olarak devlet kurumlarının millîleşme süreçleri de 1919 yılında hızlanmıştır. Ayrıca, bazı dinî ve millî bayramlar bağımsızlık döneminde ilk kez 1919 yılında kutlanmıştır. Azerbaycan’ı Paris Barış Konferansı’nda temsil eden heyetin çalışmaları da büyük oranda 1919 yılı içindedir. Bu özelliklerinden dolayı 1919 yılı, Azerbaycan’ın yakın tarihindeki en önemli yıllardan biridir.
Bu çalışma, tarihteki ilk Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bağımsızlıkla geçen tek tam yılına, yani 1919 yılına odaklanmıştır. 1919 yılıyla ilgili veriler ise bağımsız Azerbaycan’ın matbuattaki aynası olarak ifade ettiğimiz Azerbaycan gazetesinin taranmasıyla tespit edilmiştir. Azerbaycan gazetesinin 1919 yılında yayımlanan 283 sayısı, bu çalışmanın başlıca veri kaynağıdır. Çalışmanın içeriği ise Azerbaycan gazetesine yansıyan dil, edebiyat, kültür ve sanat konularından oluşmaktadır. Bu çalışma aracılığıyla hem bağımsız Azerbaycan döneminin dil, edebiyat, kültür ve sanat boyutlarına ışık tutulmuş hem de Azerbaycan gazetesinin günümüze kadar uzanan birçok meselenin anlaşılmasında oynadığı önemli rol ortaya çıkarılmıştır.
