Ludwik Fleck’in Bilimsel Bir Gerçeğin Doğuşu ve Gelişimi kitabı 1935’te yayımlansa da Thomas Kuhn’un Bilimsel Devrimlerin Yapısı’na yazdığı meşhur önsözde ona atıf yapmasıyla yeniden keşfedilmiştir. Bu sayede Fleck, Kuhn ve Popper gibi popüler figürlerin öncesinde yer alan, çağdaş bilim teorisinin en etkili figürlerinden biri hâline gelmiştir.
Fleck’e göre bilim, taşların üst üste konduğu doğrusal bir birikimle ilerlemez. Bilimsel değişim, bir toplumdaki hâkim düşünce tarzlarının yavaş ama sürekli dönüşümüyle belirlenir. Bu düşünce tarzları tarihsel olarak olgunlaşır, toplumsal koşullara tabidir ve onları taşıyan insan topluluklarıyla âdeta bir “yumak” meydana getirir. Fleck’in kavramsallaştırmasıyla düşünce kolektifleri yeni problemlerin görülmesine ve işlenmesine imkân tanıyan dinamik alanı yaratır. Kuhn’un kesintili devrimlere dayalı modelinin aksine, Fleck sürekli işleyen bir kolektif yeniden-biçimlenme görür. Bu kolektifin varsayımları, üyelerini çoğu kez onlar farkında bile olmadan değiştirmektedir.
Elinizdeki kitap yalnızca bilim tarihine dair bir inceleme değil, düşüncenin toplumsal örgütlenişine ve bilginin nasıl mümkün olduğuna dair eskimeyecek bir manifesto ve “gerçek”in kolektif doğasını yeniden düşünmeye davet ediyor…
Yazar Hakkında:
Ludwik Fleck
1896 yılında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nda, Lviv kentinde doğdu. Tıp eğitimini Lviv Üniversitesi’nde tamamladı ve erken dönem çalışmalarını iç hastalıkları ve mikrobiyoloji alanlarında yürüttü. II. Dünya Savaşı sonrasında Polonya’da çeşitli araştırma laboratuvarlarında ve tıp enstitülerinde görev yaptı. Bu dönemde hem tıbbi araştırmalar hem de bilim felsefesi üzerine teorik ve pratik çalışmalar yürütmeye devam etti. 1956’da İsrail’e göç eden ve 1961 yılında burada ölen Fleck, bilimsel gerçeklerin toplumsal yapısını gösteren öncü yaklaşımıyla 20. yüzyılın en etkili bilim felsefecileri ve sosyologlarından biri olarak kabul edilir.
