Doğan Kuban’ın son eseri: İstanbul’un Pagan,
Hristiyan ve Müslüman dönemlerini bir araya getiren
“destansı” İstanbul kitabı yayımlandı.
Türkiye’nin en önemli mimarlık tarihçilerinden, bilge
düşünür Doğan Kuban’ın (1926–2021) kaleme aldığı son
kitap, Boyut Yayın Grubu tarafından okurlarla buluşuyor.
Kuban’ın “yazacağım son kitap” diyerek büyük bir
heyecanla teslim ettiği bu kapsamlı eser, İstanbul’un
binlerce yıllık evrimini ve kültürel dönüşümünü Pagan,
Hristiyan ve Müslüman dönemleri üzerinden bütünlüklü
bir bakışla ele alıyor.
Doğan Kuban’ın yaşam boyu en büyük merakı olan
İstanbul, bu kitapta onun benzersiz gözlem gücü ve
entelektüel derinliğiyle yeniden şekilleniyor. Kuban, kenti
Petrus Gyllius’un meraklı gezgin bakışıyla yorumluyor;
Bizantion’un kuruluşundan başlayarak Konstantinopolis’e,
ardından Osmanlı’nın Konstantiniyye’sine uzanan geniş
bir tarihsel perspektif sunuyor.
Kitapta, Kuban'ın mimarlık tarihçisi kimliğinin ağırlığı
hissediliyor. Kuban, Roma’nın Pantheon Tapınağı’ndaki
kubbe formu ile Ayasofya arasındaki ilişkiyi; San
Pietro’nun ruhanî atmosferiyle Süleymaniye Külliyesi’nin
mimari bütünlüğünü ustalıkla karşılaştırıyor. Kentin Pagan
yapılarından Bizans’ın kutsal mekânlarına ve Osmanlı’nın
anıtsal mimarisine kadar geniş bir yelpazede benzersiz
yorumlarıyla İstanbul'u kendi dilinden anlatıyor.
Kitap, aynı zamanda Kuban’ın Osmanlı tarihine
yaklaşımını da içeriyor. 330 yılındaki Konstantinopolis’in
kuruluşundan 1750’ye kadar uzanan dönem, siyasi,
toplumsal ve mimari yönleriyle yeni bir okuma öneriyor.
Doğan Kuban, ardında bıraktığı bu başyapıtla okurlarına
bir kez daha İstanbul’un “merak edilmesi gereken bir
mucize” olduğunu hatırlatıyor.
