Osmanlı’nın son dönemlerinde kurmacanın tarihi çoğu zaman birkaç “ilk roman”ın birbirini izlediği düz bir çizgi hâlinde anlatılır. Oysa 1870’lerin matbu dünyası, farklı anlatı geleneklerinin yan yana geldiği çok daha katmanlı bir alandır. Bu ortamda sergüzeşt, sınırları belirlenmiş bir türden çok, bir kişinin başından geçenlerin nakledildiği esnek bir anlatı alanını adlandırır. Aşk, entrika, yolculuk, ayrılık, talih değişimi ve ibret gibi izlekler, kıssadan şehir anlatısına uzanan farklı anlatı biçimlerini bu alanda buluşturur.
Bu kitap, uzun süre o alanın kıyısında kalmış beş eseri bir araya getiriyor: Sergüzeşt-i Ahval-i Aşk (1876), Bahri Efendi’ye atfedilen Sergüzeşt-i Mîr Nedim (1872), Mustafa Neşet’in Hikâye-i Sergüzeşt-i Beyzade’si (1873), Sergüzeşt-i Esed (1872) ve Mustafa Şefik’in Sergüzeşt-i Rana ve Ziba’sı (1872). Bu anlatılarda bir ömrün hikâyesi geçmişten bugüne yeniden kurulur; İstanbul’un haneleri çıkar ve haber ağlarıyla birbirine bağlanır; yer altında büyütülen iki genç dünyayı keşfeder; eski bir kıssa yeni okurlar için yeniden yazılır; hikâye anlatmak bir kadın kahramanın şiddet karşısında hayatta kalma imkânı olur. Bu beş sergüzeşt, romanın eksik öncüleri değil, Türkçe kurmacanın başka yönlere de gidebileceği tarihsel bir eşiğin kanıt ve tanıklarıdır.
Hazırlayanlar Hakkında:
Fatih Altuğ
Lisans, yüksek lisans ve doktora eğitimini Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde tamamladı. Birçok akademik ve edebî derginin yayın kurulunda yer aldı. Leylâ Erbil, Sevim Burak, Tomris Uyar, Orhan Koçak, Halid Ziya, Namık Kemal, Sait Faik gibi yazarlar hakkındaki makaleleri çeşitli dergi ve kitaplarda yer aldı. Koç Üniversitesi, İstanbul Şehir Üniversitesi, Mainz Johannes Gutenberg Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesinde ders verdi. Altuğ, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğretim üyeliği görevine devam etmektedir.
Büşra Bilgiç
İstanbul Samatya’da doğdu. TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu. Gazi Üniversitesi TÖMER ve TOBB ETÜ TÖMER bünyesinde yabancı öğrencilere Türkçe okutmanlığı yaptı. Ardından yazılım ve medya sektöründe proje sorumlusu olarak içerik üretti; animasyon ve çizgi film projelerinin senaryo ile kurgu süreçlerinde görev aldı. Şiir, hikâye, çeviri ve edebiyat yazıları çeşitli dergilerde yayımlandı. Hâlen yüksek lisans eğitimine devam etmektedir.