Havuz Başı, Türk edebiyatının hikâye ustası Sait Faik Abasıyanık’ın 1952’de yayımlanan kitabıdır. Yirmi üç öyküyle okura, yazarın iç dünyasına ve yaşamın sıradan ama büyülü anlarına samimi bir pencere açılır. Adapazarı’ndaki çocukluk günlerinden kent, ada ve köy yaşamına uzanan anlatılar, Sait Faik’in gözlem ve duyarlılığıyla hayat bulur. Kitaba adını veren Havuz Başı, temiz ve saf insanları konu eder, yaşama sevincini hissettirir.
Öyküler biçim ve anlatım açısından çeşitlidir. Kumarbaz Hayri Efendi, anlatıcıyı birinci ve üçüncü tekil kişi arasında gezdirirken; Su Basması, köylü anlatıcı ve şive denemeleriyle dikkat çeker. Sur Dışında Hayat, topluma dair bir röportaj havası sunar. Bazı öyküler deneme niteliğinde, bazıları müşahede düzeyindedir; tümü Sait Faik’in dünyaya bakışını ve yaşamın küçük ayrıntılarına verdiği önemi yansıtır.
Gelecekten söz etmeyen yazar, yalnızca anılarıyla yaşar. Bu kitap, okura Sait Faik’in insan ve şehir portrelerinde gördüğü lirizmi ve yaşamın inceliklerini hissettiren eşsiz bir deneyim sunar.
Ne dersin sevgilim, Beyazıt Havuzu kışın donar mı? Murtaza Çavuş’la karısı Hacer Ana’ya ben, donar, dedim.
