Ahmet Mithat Efendi’nin Kafkasya coğrafyasını ve burada yaşanan özgürlük mücadelesini konu edinen Kafkas romanı, yazarın kökenleriyle de yakından ilişkili bir eserdir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın etkili olduğu bir dönemde kaleme alınan roman, Kafkas halklarının Rusya’ya karşı mücadelesini tarihî bir atmosfer içinde ele alır.
Romanın merkezinde Timurtaşzade Kaplan Bey ile Katerina dö Branoviç arasındaki ilişki yer alır. Ahmet Mithat Efendi, bu aşk hikâyesi üzerinden Kafkasya’daki siyasi mücadeleleri, halkların kültürlerini ve dönemin çalkantılı olaylarını anlatırken vatan, bağımsızlık ve kimlik meselelerini de işler.
Kafkas, Ahmet Mithat Efendi’nin Kafkasya’ya dair gözlemlerini ve dönemin siyasi tartışmalarını yansıtan önemli romanlarından biridir. Eser, tarihî arka planı ve bölge halklarına dair aktardığı bilgilerle Türk edebiyatında kendine özgü bir yere sahiptir.
