Osmanlı para ve finans tarihinin en önemli aktörlerinden biri kuşkusuz sarraflardır. Bu konuda çok sayıda çalışma yapılmış olmasına rağmen, birkaç nitelikli istisna dışında, sarrafların Osmanlı finans sisteminde üstlendikleri rollerin önemiyle orantılı biçimde ele alınmadığı görülmektedir. Gerek popüler tarih anlatılarında gerekse akademik çalışmalarda, mesleğin teknik ve kurumsal boyutlarına yeterince hâkim olunmadan yapılan değerlendirmeler, sarraf figürünü indirgemeci bir stereotipe dönüştürmüştür. Anakronizme dayalı ve ideolojik yaklaşımların hâkim olduğu bu literatür, sağlam temellere oturtulmadan inşa edilen bir yapının hızla yükselmesine benzemektedir.
18. yüzyıldan itibaren giderek artan bir öneme sahip olan İstanbul sarrafları, Tanzimat Fermanı ile iltizam sisteminin kaldırılması sonrasında derin bir sarsıntı yaşamış; bu süreci atlatamayarak yerlerini dış ticaret dünyasından doğan Galata bankerlerine bırakmışlardır. Ancak bankerlerin 19. yüzyılın ikinci yarısına ait arşiv belgelerinde ve dönemin basınında sıklıkla “Galata sarrafları” olarak anılması, bu iki grubun aynı meslek zümresine mensup olduğu yönünde yanıltıcı bir algı yaratmıştır. Bu algı ise, zaten sorunlu temeller üzerine kurulu olan anlatının, farklı bir çatıyla örtülmesiyle sonuçlanmıştır.
VakıfBank Kültür Yayınları tarafından Osmanlı İstanbulu’nda Sarraflar adıyla yayımlanan bu çalışma, yanlış temel üzerine kurulan binayı yeniden dönüşüme sokarak sarraf literatürünü sağlam temeller üzerine inşa etmeyi, daha özelinde İstanbul sarraflarının kimler olduğunu açık bir şekilde ortaya koymayı hedeflemektedir.
Yazar Hakkında:
Hüseyin Al
1969 yılında Boyabat’ta doğdu. İlköğretimini İstanbul’da, lise eğitimini Ankara Maliye Meslek Lisesi’nde, lisans eğitimini ise Hacettepe Üniversitesi İ.İ.B.F. Maliye Bölümü’nde tamamladı. Yüksek lisans ve doktora derecelerini İstanbul Üniversitesi’nden aldı. Maliye Bakanlığı’nda başladığı çalışma hayatına Hazine Müsteşarlığı’nda devam etti. Halen Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nda çalışmaktadır. 1997 yılından itibaren İstanbul’da muhtelif üniversitelerde dışarıdan öğretim üyesi olarak lisans, lisansüstü ve doktora dersleri vermiştir. Halen M.Ü. Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü’nde ders vermektedir. İlgi alanı Türk finans tarihi olup bu alanda üretime devam etmektedir.
Şevket Kamil Akar
Aslen Çemişgezekli bir ailenin çocuğu olarak 1965 yılında İstanbul Üsküdar’da dünyaya gelmiştir. İlk, orta ve lise eğitimini Elazığ’da, lisans eğitimini ise Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde tamamlamıştır. Yüksek lisans ve doktora derecelerini halen mensubu olduğu İstanbul Üniversitesi’nden almıştır. 1990 yılında çalışmaya başladığı İktisat Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapmaya devam etmektedir. Çalışma alanları Osmanlı maliyesi ve finans tarihi olup söz konusu alanlarda çok sayıda çalışması bulunmaktadır
